zyznowski.pl - wydawnictwo i księgarnia online

Młodzieńcze lata Jeremiego Kubickiego

18 listopada 2026

Zanim Jeremi Kubicki mógł zostać zdobywcą Grand Prix na Wystawie Paryskiej w 1937 roku i jednym z najwybitniejszych twórców Bractwa św. Łukasza, jego droga artystyczna zaczęła się od cichego buntu. Historia jego dzieciństwa i wczesnej młodości to opowieść o nieposkromionej pasji malarskiej, która okazała się silniejsza od rygorów tradycyjnej edukacji. Przyszedł na świat 6 kwietnia 1911 roku w Łodzi, w robotniczej dzielnicy Bałuty. Pochodził z niezamożnej rodziny – jego matka, Antonina z Flisów, pracowała jako krawcowa, natomiast ojciec, Jan Kubicki, był tkaczem. Wkrótce po narodzinach syna przenieśli się do Warszawy, gdzie ojciec podjął pracę komisjonera w reprezentacyjnym Hotelu Europejskim. Choć dom rodzinny nie opływał w dostatki, rodzice myśleli o zapewnieniu synowi wykształcenia, upatrując w tym szans na stabilną przyszłość. Młody Jeremi od najwcześniejszych lat zdradzał jednak wyjątkową wrażliwość artystyczną.

Gimnazjum św. Stanisława Kostki

W 1919 roku Jeremi rozpoczął naukę w męskim Gimnazjum św. Stanisława Kostki przy ulicy Traugutta w Warszawie. Konwencjonalny program szkolny zderzył się jednak z żywiołowym talentem chłopca. Jak sam wspominał, uczył się słabo, ponieważ całą uwagę i czas absorbowały go rysunki i podnoszenie własnych umiejętności plastycznych. Wobec braku promocji do piątej klasy, Jeremi musiał powtarzać rok. Wówczas podjął przełomową decyzję i zaczął wagarować. Przez długi czas symulował w domu codzienne wychodzenie do gimnazjum, podczas gdy w rzeczywistości przemierzał ulice Warszawy ze szkicownikiem. Gdy tajemnica wyszła na jaw w momencie, kiedy rodzice oczekiwali przygotowań do matury, musieli przeżyć wstrząs. Porzuciwszy gimnazjum, piętnastoletni Kubicki skierował swoje kroki do Instytutu Sztuk Plastycznych w Warszawie. Początkowo zapisując się tam bez wiedzy i zgody rodziców, podjął dwuletnią naukę rysunku pod kierunkiem uznanych mistrzów: Stanisława Rzeckiego, Wacława Borowskiego oraz Stanisława Czajkowskiego. Widząc nieustępliwość syna oraz rosnącą dojrzałość jego pierwszych kompozycji, ojciec ostatecznie zaakceptował wybór artystycznej drogi Jeremiego.

U progu Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych

W Instytucie Kubicki odebrał wstępne wykształcenie warsztatowe, opanowując wyrafinowany rysunek piórkiem i kredką. Z tego okresu zachowały się unikatowe szkice i młodzieńcze karykatury (zachowane w zbiorach siostrzeńca malarza, Jana Łopacińskiego), pośród których Jeremi w sposób parodystyczny stylizował część rysunków na wzór słynnego „Regulaminu Firmy Portretowej” Witkacego. Doświadczenia zebrane na Wiejskiej doprowadziły Jeremiego do najważniejszego progu artystycznej edukacji. 17 września 1929 roku osiemnastoletni Kubicki złożył oficjalne podanie o przyjęcie do Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie (która w 1932 roku uzyskała godność Akademii).

W swoim odręcznym kwestionariuszu rekrutacyjnym pisał z rozbrajającą szczerością: „Do gimnazjum wstąpiłem w 1919 roku, uczyłem się źle, bo najwięcej czasu poświęcałem rysunkom. Nieotrzymawszy promocji do 5 klasy, rzuciłem naukę i przeniosłem się do Instytutu Sztuk Plastycznych – z początku bez wiedzy rodziców. Potem ojciec dowiedział się o wszystkim i zgodził się z moim wyborem zawodu”.

Komisja rekrutacyjna nie miała wątpliwości – unikatowa łatwość operowania kreską i wrodzone wyczucie kompozycyjne otworzyły przed nim drzwi pracowni słynnego rektora uczelni, prof. Tadeusza Pruszkowskiego. Wraz z przekroczeniem progu warszawskiej SSP dla Jeremiego Kubickiego rozpoczął się okres najbardziej intensywnej pracy warsztatowej, który w ciągu zaledwie kilku kolejnych lat przyniósł mu uznanie krytyki i miano jednego z największych talentów malarskich II Rzeczypospolitej.

(fotografie i reprodukcje pochodzą ze zbiorów rodzinnych
Jana Łopacińskiego)

„Jeremi przybył do mnie na naukę jako kilkunastoletni chłopiec o czarnych oczach, brwiach i włosach, o delikatnej, bladej, dziewczęcej twarzy. Nikt by nie odgadł, że ten dzieciak ma już za sobą przeżycie dowodzące niewątpliwie samodzielności i odwagi w powzięciu decyzji. Okazał się od początku malarzem uzdolnionym wyjątkowo. Ołówek, węgiel, pędzel dzierżył w zamkniętej garści w sposób różny od reszty ludzkości. Gdy przychodziły okresy pracy pamięciowej, kompozycyjnej, szybko zaczął dystansować swych kolegów. Malował wtedy z pasją i smakoszostwem po wiele godzin dziennie.”

 

Tadeusz Pruszkowski, „O Jeremim Kubickim”, Wiadomości Literackie 1939, nr 20

Koszyk0
Brak produktów w koszyku!
0